ا
ب
پ
ت
ث
ج
چ
ح
خ
د
ذ
ر
ز
ژ
س
ش
ص
ض
ط
ظ
ع
غ
ف
ق
ک
گ
ل
م
ن
و
ه
ي
هیچ شاخه ای وجود ندارد
1- دخالت مرد در تصميمات همسرش
دين اسلام تا چه اندازه به مرد اجازه مي دهد كه در تصميمات همسرشان دخالت كند؟ 
در مواردي كه مربوط به حقوق زوج مي شود مانعي ندارد ولي سزاوار است زوجين با تفاهم و محبت و مشورت با يكديگر مسائل خود را حل كنند.
2- ازدواج با زنان چشم آبي
آيا روايت يا حديثي درخصوص عدم ازدواج با افراد زاغ چشم يا چشمهاي رنگي داريم يا خير؟ چون فردي اظهار مي كرد كه از يكي از ائمه (ظاهراً امام باقر(ع)) روايتي در اين خصوص داريم.
رواياتي در وسائل الشيعه ، ج 14 ، ابواب مقدمات النكاح ، باب 20 مستدرك الوسائل ، ح 14 ، ابواب مقدمات النكاح، باب 19 در مدح زنان چشم آبي آمده است.
3- تشکيل خانه هاي فساد
وقتي به ما ميگويند چرا نبايد كه در جامعه خانه هاي فساد هم باشد تا هر كس كه نياز دارد به آنجا برود و در نتيجه ديگر مزاحم ديگران نشود چه جواب دهيم؟
مفهوم اين سخن اين است كه ما براي اين كه غذاي فاسد در گوشه و كنار نخوريم مركزي درست كنيم كه غذاي آن فاسد باشد و همه علاقمندان به آن مركز بروند و مسموم شوند.بهترين راه براي پرهيز از اين گناه ازدواج سالم و آسان و پرهيز از فيلم هاي بدآموز و مانند آن است.
4- حکمت عدم جواز ازدواج مسلمان با کافر
حکمت عدم اجازه ازدواج مسلمانان با کافر يا مشرک چيست؟
معمولاً همسر در برابر دين همسرش آسيب پذير است بنابراين نبايد به غير مسلمان ازدواج كرد به علاوه وضع ديني فرزندان به خطر خواهد افتد.
5- دیدن فیلمهای مستهجن همراه با همسر
آيا ديدن فيلمهاي مستهجن براي زن وشوهر اشكال دارد.
جائز نيست.
6- عدم محرمیت دایی و عموی همسر
لطفا حكم دايي وعموي همسر از جهت محرميت را بفرماييد
دائي و عموي همسر محرم نيستند.
7- اختلاف سن در ازدواج
چهل وهفت سال سن دارم ازنظر شرع اختلاف سن ازدواج چقدر بايد باشد؟
اختلاف سن در ازدواج حدّ معيني ندارد ولي بهتر اين است كه فاصله زيادي نباشد تا پيوند آنها دوام بيشتري داشته باشد.
8- آزمايش خون قبل از عقد
آيا شرعاً لازم است قبل از خواندن صيغه عقد دائم دختر و پسر آزمايش خون بدهند؟
واجب نيست ولي احتياط ترك نشود.
9- وظيفه کساني که عقد دائم خوانده اند ولي جواب آزمايش آنها همخواني ندارد
اگر دختر و پسري آزمايش خون دادند ولي نتيجه آزمايش به گونه اي بود كه با يكديگر همخواني نداشتند، در حاليكه صيغه عقد دائم قبلاً خوانده شده بود تكليف آنها چيست؟
احتياط آن است كه اگر طرفين راضي باشند با طلاق از همديگر جدا شوند مبادا فرزندان آنها دچار اشكال شوند.
10- کتک زدن همسر
آيا مرد مي تواند همسر خودش را كتك بزند يا نه؟ اگر مي تواند تا چه حد؟
جائز نيست.
11- ازدواج با دختری که با او زنا کرده
اگر كسي با دختري زنا كرده باشد آيا بايد با او ازدواج كند؟ لطفا توضيح دهيد
چنين الزامي وجود ندارد، ولي اگر او را فريب داده باشد و يا بدون رضايت او ازاله بكارت كرده باشد جريمه هاي سنگيني دارد.
12- حرمت خواهر و دختر کسی که لواط داده بر لواط کننده
اگر كسي با پسر عمويش لواط كرده باشد آيا ميتواند با خواهر او ازدواج كند؟
مادر، خواهر و دختر پسري كه لواط داده بر لواط كننده حرام است، در صورتيكه لواط كننده بالغ باشد و دخول انجام شده باشد.
13- ازدواج نکردن به دلیل مشکلات اقتصادی
وضعيت اقتصادي آيا عذري براي ازدواج نكردن كسي كه ازدواج بر او واجب است، مي باشد؟
چنين شخصي با توكل بر خداوند اقدام به ازدواج كند ان شاء الله مشكلات اقتصادي برطرف خواهد شد. و سعي كند به سراغ كسي برود كه به زندگي ساده راضي باشد. و مراسم را نيز به سادگي برگذار كند.
14- خروج از منزل بدون اذن شوهر
آيا زن اجازه دارد بدون اذن و اجازه شوهرش به سر كار برود و اگر رفت مال بدست آمده چه صورتي دارد.ضمنا آيا زن ميتواند از نظر شرعي بدون اجازه شوهرش از منزل خارج شده و به بهانه ديدار با خانواده اش منزل را ترك كند.
اگر زني كه در دادگاه محكوم به تمكين شده تمكين نكند و از شوهرش متابعت ننمايد ميتواند به بهانه زيارت مستحبي به سفر برود؟
از قضيّه شخصيّه اطلاعي نداريم ولي بطور كلّي اگر زن قرار دادي با شوهر در موقع عقد نكاح راجع به كار در خارج منزل نداشته باشد نمي تواند اين كار را انجام دهد و رفتن به زيارت مستحب براي او بدون موافقت شوهر جائز نيست ولي درآمدي كه از كار خود پيدا مي كند مال اوست.
15- راههای غلبه بر نیازهای جنسی
برای ازدواج علاوه بر بلوغ جنسی رسیدن به بلوغ اقتصادی وفکری لازم است و رسیدن به این دو بلوغ غالبا چند سال بعد از بلوغ جنسی امکان پذیر است، برای رفع نیازهای جنسی در این فاصله دین اسلام چه راهکاری ارائه می دهد؟
چنانچه از عوامل تحريك نظير فيلمها و كتابها و مجلات و نشريات فاسد و مجالس آلوده، و دوستان ناباب و حتي غذاها و مناظر تحريك كننده اجتناب ورزيد، و اوقات فراغت خود را با مطالعه كار و مانند آن پر كنيد، و بر خداوند توكل نمائيد و هر روز مقداري ورزش كنيد انشاء الله بر هواي نفس و وسوسه هاي شيطان غلبه خواهيد كرد، ما هم براي موفقيت شما دعا مي كنيم.
16- جاری کردن صیغه عقد موقت به جای عقد دائم
اگر زن، مرد را وكيل در اجراى عقد دائم كند و مرد مدعى اجراى عقد موقّت باشد (آن هم بعد از چند سال) حكم عقد، مهر و توارث بين زن و شوهر و فرزندان چيست؟
در صورتى كه يقين داشته باشد كه مرد راست مى گويد و عقد موقّت خوانده است، عقد باطل است و زن و مرد از هم ارث نمى برند ولى فرزندان آنها از آنها ارث مى برند مگر اين كه مرد عالم بوده كه اين عقد باطل است، در اين صورت فرزندان، تنها از زن ارث مى برند نه از مرد و حدّ زنا بر مرد جارى مى شود و در هر حال بايد مهرالمثل زن را بپردازد.
17- ازدواج مرد شیعه با اهل کتاب
آيا ازدواج مرد شيعه با دختر يهودى و نصرانى و ارمنى و ساير اهل كتاب جايز است؟
تنها ازدواج موقّت جايز است.
18- ازدواج با اهل تسنن
آيا ازدواج مردان سنّى با دختران شيعه جايز است؟ ازدواج مرد شيعه با دختر سنّى چطور؟
در صورتى كه خوف انحراف نباشد مانعى ندارد ولى در صورتى كه احتمال انحراف عقيدتى باشد جايز نيست.
19- ازدواج پدر با مادر زن پسر
اخيراً از چند تن از علما پرسيده اند كه آيا ازدواج پدر، با مادر زن فرزند خويش شرعاً جايز است؟ ايشان گويا فرموده اند: جايز نيست، نظر حضرت عالى چيست؟
جايز است و كسى قائل به حرمت نيست.
20- شک در بلوغ لواط کننده
شخصى با پسرى لواط كرده است ولى شك دارد كه در زمان اين عمل بالغ بوده يا نه، آيا ازدواج او با خواهر يا دختر يا مادر آن پسر جايز است؟
در صورتى كه فاعل، مشكوك البلوغ باشد، خواهر و مادر و دختر آن پسر بر او حرام نمى شود.
21- ازدواج با دختری که مقید به مسائل شرعی نیست
آيا ازدواج با دخترى كه به ظاهر مسلمان است ولى اهل نماز نيست، مثل ازدواج با كافر است؟
اين ازدواج جايز است ولى بايد تدريجاً او را دعوت به انجام واجبات نمود.
22- انجام کارهای منزل توسط زن
آيا زن مى تواند در منزل وظايف خود را انجام ندهد مثلا غذا نپزد، خانه را مرتب نكند؟ آيا مرد مى تواند زن را مجبور به انجام اين گونه امور بنمايد؟
حق ندارد او را مجبور كند، مگر اين كه زن باميل خود اين كارها را انجام دهد.
23- شرط انجام امور منزل
آيا اين شرط كه همسر آينده كارهاى معمولى منزل را انجام دهد صحيح است و در صورتى كه به شرط عمل نكرد حكم آن چيست؟
هرگاه شرط كنند، اين شرط لازم الاجراست و در صورت تخلّف احتياط اين است كه زن هزينه آن را بپردازد.
24- رضایت همسر برای خروج از منزل
آيا زن مى تواند بدون كسب اجازه از همسرش از منزل خارج و با افراد يا خانواده هايى رفت و آمد داشته باشد و يا در جلسات مذهبى شركت كند؟
بايد با رضايت همسرش باشد.
25- نحوه محرمیت پرستار نسبت به جانبازان
اين جانب يكى از جانبازان انقلاب اسلامى هستم كه از گردن به پايين فلج هستم و به هيچ وجه قادر به انجام كارهايم نيستم با توجّه به اين كه يكى از خواهران راضى است كه جهت رضاى خدا همه كارهايم غير از مسائل جنسى را انجام دهد آيا راهى براى محرميّت ما وجود دارد؟
هرگاه صيغه عقد موقّت آن دختر (هر چند براى مدّت كوتاهى) براى پدر شما خوانده شود شما براى هميشه به او محرم خواهيد شد، البتّه مانند محرميّت مادر و خواهر نه محرميت همسر.
26- ازدواج خنثی
آيا ازدواج خنثاى مشكله و غير مشكله جايز است؟
در مورد خنثاى مشكل جايز نيست و غير مشكل اگر وضع او روشن شود جايز است.
27- حکم هدایای قبل از ازدواج
شيرينى دختر و پسرى را مى خورند، پسر و بزرگان او هدايايى را براى عروس و خانواده اش مى برند، در صورتى كه نامزدى به هم بخورد و يا يكى از پسر و دختر بميرند، حكم اين هدايا چيست؟
آنچه مصرف نشده بايد برگردانند، ولى نسبت به آنچه مصرف شده مديون نيستند.
28- هدایایی که خانواده دختر به او می دهد
معمولا خانواده عروس هدايايى براى دخترشان بعد از عقد و عروسى مى برند، پس از جدا شدن اين عروس و داماد و يا مرگ عروس اين هدايا متعلّق به چه كسى است؟
اگر قرينه خاصّى در كار نباشد ظاهر اين است كه مال دختر است و پدر جهت احترام به دخترش و آبرومندى او در نزد شوهر به او بخشيده است.
29- خمس مبالغی که از داماد گرفته شده
در بين مردم و شيعيان افغانستان مرسوم است كه در ازدواج علاوه بر مهريّه، پدر دختر مبلغى پول از داماد مى گيرد آيا اين پول حلال است و اگر سال بر آن بگذرد خمس دارد؟
اگر پول مزبور را به صورت شرط ضمن عقد جهت پدر قرار دهند حلال است و با گذشتن سال، خمس آن واجب مى شود.
30- پولی که از داماد جهت تهیه جهیزیه دریافت شده
پولى را كه پدر دختر از داماد جهت جهيزيّه دخترش مى گيرد در صورتى كه از جهيزيّه زياد بيايد آيا براى پدر دختر حلال است؟
اگر به صورت شرط ضمن العقد پول مزبور را جهت پدر قرار دهند مبلغ اضافى براى او حلال است و اگر آن پول را به نام دختر قرار داده باشند و جزء مهريّه باشد متعلّق به دختر است.
31- استخاره برای ازدواج
آيا براى پاسخ دادن به خواستگار دختر، استخاره كردن مورد دارد؟
هرگاه بعد از مشورت و تحقيقات لازم، مشكل حل نشود مى توان از استخاره استفاده كرد.
32- تجدید استخاره
آيا در مورد ازدواج، تجديد استخاره جايز است به چه روش؟
در هيچ مورد تجديد استخاره درست نيست مگر اين كه مدّت قابل ملاحظه اى بگذرد يا شرايط مورد استخاره تغيير كند.
33- تهمت ارتباط نامشروع به همسر
اگر مردى به زنش تهمت ارتباط نامشروع بزند و نتواند ادّعاى خويش را در دادگاه صالحه اثبات نمايد: الف) آيا براى مرد جايز است دوباره با زن خويش ادامه زندگى دهد؟
ب) آيا براى زن از لحاظ شرعى واجب است با همسرش ادامه زندگى دهد؟
ج) آيا در اين خصوص زن مى تواند تقاضاى طلاق نمايد و به حقّ و حقوق خويش اعمّ از مهريّه و جهيزيّه و دارايى هاى زندگى برسد؟
اگر ادّعاى رويت نكند مى تواند بدون هيچ تشريفاتى با او ادامه زندگى دهد ولى به خاطر تهمتى كه به او زده است زوجه مى تواند از حاكم شرع تقاضاى حدّ قذف كند (حدّ آن 80 تازيانه است) مگر اين كه زوجه او را ببخشد. آرى لازم است ادامه زندگى دهد.جايز نيست.
34- بازگو کردن عیوب همسر در جمع
آيا شوهر مى تواند در مقابل ديگران عيوب زنش را بگويد و او را تحقير كند اگر چه به شوخى باشد؟ الف) در صورتى كه زن ناراحت شود؟ ب) در صورتى كه زن ناراحت نشود؟
جايز نيست.بهتر ترك است.
35- دروغ گفتن برای جلب محبت همسر
دروغ گفتن به زن براى جلب محبّت او چه حكمى دارد مثلا بگويد: امروز از صبح تا به حال يك لحظه از فكر تو بيرون نبودم و حال آن كه چنين نباشد؟
دروغ جايز نيست مگر در موارد ضرورت.
36- توهین به همسر
حكم توهين كردن زن به شوهر و بالعكس چيست؟
هيچ كس حقّ توهين به ديگرى را ندارد حتّى زن و شوهر.
37- وفای به عهد
آيا اداى وعده به زن واجب است؟
بهتر اين است كه مسلمان هميشه به وعده خود وفا كند مگر در جايى كه توانايى ندارد.
38- شرط رسیدگی به مادر همسر
شخصى قبل از ازدواج با دخترى صحبت مى كند و مى گويد با شما ازدواج مى كنم به شرط اين كه به مادر پيرى كه دارم رسيدگى كنى و او قبول مى كند ولى آن دختر پس از ازدواج به مادر شوهرش رسيدگى نمى كند آيا چنين شرطى قبل از ازدواج الزام آور است؟
اين شرط الزام آور است.
39- انتقال حق ولایت به داماد
آيا پدر مى تواند حقّ ولايت خود را بر دختر در مقابل وجهى به داماد منتقل كند؟
حقّ ولايت پدر قابل انتقال نيست نه در برابر پول و نه بدون آن.
40- گرفتن شیربها از داماد
آيا مادر مى تواند شيربها بگيرد؟
مادر در صورتى مى تواند شيربها بگيرد كه به صورت شرط ضمن العقد به هنگام خواندن عقد نكاح قيد شود.
41- نگهداری عقدنامه
عقدنامه بايد نزد چه كسى باشد؟ خانواده عروس يا نزد خود داماد؟
چنانچه قرار و شرط خاصّى قبل از عقد درباره عقدنامه نگذاشته باشند بايد آن را به خانواده زن داد و زوج مى تواند در صورت نياز گواهى از دفتر بگيرد.
42- ازدواج با بستگان نزدیک
آيا ازدواج با بستگان نزديك مكروه است؟
طبق روايتى كه از پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله) به اين مضمون رسيده است كه با نزديكان ازدواج نكنيد به علّت اين كه فرزند ضعيف و لاغر به دنيا مى آيد ازدواج با نزديكان مكروه است.
43- ازدواج افراد مبتلا به ایذر
آيا شخص مسلمانى كه مبتلا به ايدز مى باشد، مى تواند دختر مسلمانى را به عقد خود در آورد؟
در صورتى كه توليد خطر كند جايز نيست.
44- حکم زوجیت در صورت زنده شدن همسر پس از فوت
زنى كه در اثناى وضع حمل بميرد و بعد به بركت توسّل به ذات پاك خدا و اولياء الله زنده شود، آيا زوجيّت او باقى است؟
در فرض مسأله زوجيّت باقى است.
45- ازدواج دوقولهای به هم چسبیده
حكم ازدواج دو قلوهاى به هم چسبيده را بيان فرماييد؟
در صورتى كه بتوانند ترك ازدواج و عمل به احتياط كنند و به عسر و حرج شديد گرفتار نشوند، احتياط آن است كه از ازدواج صرف نظر نمايند و اگر ناچار از ازدواجند، آن دو دختر مى توانند به نوبت به ازدواج مرد واحدى در آيند. به اين ترتيب كه يكى را به عقد خود در آورد و بعد از طلاق و گذشتن عدّه ديگرى را عقد كند (البتّه براى اين كه گرفتار مشكلات طلاق هاى متعدّد نشوند مى توانند از عقد موقّت استفاده كنند). در مورد دو پسر نيز احتياط آن است كه اگر ممكن است ازدواج نكنند و در صورت ضرورت انتخاب يك همسر در زمان واحد جايز نيست، ولى مى توانند به طريق بالا با يك زن ازدواج كنند و به هر حال با توجّه به اين كه وجود چنين افرادى بسيار كم است ذكر اين احكام شرعى نيز اگر عجيب به نظر برسد، جاى بحث و گفتگو نيست.
46- عدالت میان همسران
منظور از عدالت ميان همسران چيست؟
منظور از عدالت آن است كه بر طبق شئون آنها هركدام متناسب حالش رفتار كند و عدالت هميشه به معناى مساوات نيست و در مورد حقّ القسم آن است كه براى هركدام يكى از چهار شب را قرار دهد.
47- اجبار زانی به ازدواج با زانیه
اگر زانى و زانيه با يكديگر ازدواج كنند فساد كمترى در محلّ آنها به وجود مى آيد و اصلاح مى شوند در اين صورت آيا مى توان آن دو را مجبور به ازدواج كرد؟
كسى را نمى توان مجبور به ازدواج كرد ولى توصيه و ارشاد آنها بلامانع است، همچنين در مواردى كه قاضى مى تواند عفو كند و از اجراى حدّ صرف نظر كند حق دارد عفو كردن را مشروط به ازدواج آنها نمايد.
48- کفایت دخول در محل
در بحث محلّل، صرف دخول كفايت مى كند يا هر دو بايد ارضا شوند؟
دخول كافى است.
49- ازدواج دختر به عنوان وجه المصالحه
بين دو طايفه، در محلّى درگيرى واقع مى شود و چشم پسر بچه اى نابينا مى شود، به عنوان وجه المصالحه دختر ده ساله اى را با اجازه وليّش براى برادر بچه 8 ساله اى كه چشمش از بين رفته بود عقد مى كنند. خود دختر ادّعا مى كند من راضى نبوده و نيستم. در قانون سنّ پسر و دخترى كه بتوانند مستقلا در كارهاى خود مداخله كنند 18 سال است و كمتر از 18 سال بايد به دادگاه مراجعه و دادگاه به پزشك متخصص ارجاع مى دهد كه بالغ و رشيده باشند، چنانچه پزشك متخصص قانونى بر بلوغ و رشد گواهى كند، دادگاه قبل از سن 18 سالگى حكم رشد صادر مى كند. در اين مورد چنين اقدامى نشده ليكن در سن 16 سالگى صورت جلسه اى بين زوجين به اين كيفيت كه تا پايان تحصيلات متوسطه زوجين به تحصيل خود ادامه دهند، تنظيم شده است. در همين صورت جلسه نيز دختر ادعا مى كند پدر و مادرم تهديدم كردند من امضاكردم. اين ازدواج در بعضى از روستاها مرسوم بوده و هست. در ضمن در مسأله 4 تحرير الوسيله در فصل اولياى عقد آمده است كه «يشترط في صحة تزويج الاب و الجد و نفوذه عدم المفسده» و در آخر مسأله ذكر شده «بل الاحوط مراعات المصلحة» آيا اين عدم مفسده و رعايت مصلحت مربوط به دختر مى باشد يا به پدر و فاميل دختر؟ آيا چنين عملى اصلا درست است يا نه؟
رعايت مصلحت و مفسده مربوط به دختر است يعنى مصالح دختر بايد در نظر گرفته شود ارتباطى به پدر و مادر ندارد و ملاحظات فاميلى و جبران خسارتها، نمى تواند مجوز باشد كه صغير مال المصالحه شود و امّا در مورد كبير شرعى واضح است كه بدون رضاى او عقد صحيح نيست.
50- ازدواج معاطاتی
حكم ازدواج معاطاتى چيست و چه شرايطى دارد؟ اگر يكى از مقلّدين شما در اين مسأله (به فرض عدم صحّت ازدواج معاطاتى به نظر شما) به مرجع ديگرى رجوع نمايد حكم چيست؟ اگر فردى به علّت عدم آشنايى به حكم (در صورت عدم صحّت ازدواج معاطاتى) با فردى به اين طريق ازدواج كند و بعد حكم را بفهمد وظيفه اش چيست؟
چيزى به نام ازدواج معاطاتى نداريم چنين ازدواجى باطل است.
51- عقیم کردن به خاطر عدم توانایی بر ازدواج
اگر زن به خاطر انجام مستحبات زياد، دچار خستگى مفرط شود به طورى كه مرد نتواند تمتّعات لازم را از او ببرد، آيا مرد حق دارد او را از انجام چنين مستحباتى نهى نمايد و آيا اطاعت از شوهر در اين جا لازم است؟
مرد نمى تواند او را نهى كند مگر به طور كلّى تمتّع از بين برود و در اين صورت چون مزاحم حقّ شوهر است زن بدون اجازه او نمى تواند اقدام كند.
52- نهی همسر از انجام مستحبات
اگر زن به خاطر انجام مستحبات زياد، دچار خستگى مفرط شود به طورى كه مرد نتواند تمتّعات لازم را از او ببرد، آيا مرد حق دارد او را از انجام چنين مستحباتى نهى نمايد و آيا اطاعت از شوهر در اين جا لازم است؟
مرد نمى تواند او را نهى كند مگر به طور كلّى تمتّع از بين برود و در اين صورت چون مزاحم حقّ شوهر است زن بدون اجازه او نمى تواند اقدام كند.
53- عقیم کردن به خاطر عدم توانایی بر ازدواج
اگر مردى به هيچ وجه قادر به ازدواج نباشد يعنى هميشه در امور زندگيش با شكست مواجه بوده و حتّى قادر به سبكترين نوع ازدواج هم نيست و ازدواج نكردن هم موجب اختلالاتى در بدنش مى شود، آيا مى تواند به وسيله خوردن دارو و يا عمل جراحى، مردى خود را از بين ببرد؟
جايز نيست و بايد صبر كند تا خداوند فرجى براى او فراهم سازد.
54- عدم به عدم ازدواج بعد از فوت همسر
زنى كه شوهرش مرده و خودش هم جوان است (مثلا 30 ساله است) به خاطر فوت شوهرش بيشتر از متعارف ترك زينت مى كند، حتّى نظافت هم به اندازه عرف نمى كند و ازدواج را نيز ترك كرده است و اگر كسى براى خواستگارى بيايد مى گويد: من با شوهرم عهد كرده ام ديگر ازدواج نكنم و بين ما شرط شده كه هر كس جلوتر مُرد، ديگرى ازدواج نكند، آيا اين كار درست است و شرط آنها واجب العمل است؟
حداد به معناى ترك زينت در ايّام عدّه وفات لازم است، ولى ترك زينت، به معناى ترك نظافت نيست و شرط مزبور اعتبارى ندارد و سزاوار است آن زن بعد از گذشتن عدّه ازدواج كند.
55- اجازه از شوهر برای بیرون رفتن دردوران نامزدی
در دوران نامزدي که زن در خانه پدري تشريف دارد هرگونه بيرون رفتن زن بايد با اجازه شوهر باشد يا پدر زن؟ اگر با مرد باشد در صورت رعايت نکردن زن باتوجه به اين نکته در طلاق مهريه شامل زن ميشود يانه؟
در این دوران نه نفقه واجب است ونه اجازه گرفتن زن
56- معنی عشق در اسلام
عشق در اسلام چه معنی دارد؟
عشق به معنی محبت شدید است که اگر در مورد صحیح باشد مطلوب و الا مذموم است.
57- ازدواج با کسی که معتقد به انجام وظایف دینی نباشد
اگر دختری(ایرانی و طبعامسلمان زاده)ادعا کند که خود را مسلمان نمی داند(هر چند ممکن است که به دلیل لجبازی یا مسائل دیگر چنین ادعایی داشته باشد)ولی واضحا به انجام وظائف دینی همچون نماز، روزه و ... هم معتقد نباشد ،ازدواج با چنین دختری صحیح است یا باطل؟
در صورتیکه اعتقادی به این امور ندارد ازدواج با این امور صحیح نیست. ولی اگر عملا به جا نمی اورد ترک عمل دلیل بر عدم اعتقاد نیست.
58- حدود گناهانی که ازدواج را واجب می کند
در توضيح المسائل حضرت عالى آمده: «كسى كه به خاطر ازدواج نكردن به گناه مى افتد، واجب است ازدواج نمايد.» لطفاً بفرماييد كه:الف) آيا منظور از گناه فقط زناست، يا چشم چرانى، خود نمايى زن، عشوه و ناز زن براى مرد نامحرم، و مانند آن را نيز شامل مى شود؟
ب) منظور از عبارت «به خاطر ازدواج نكردن به گناه مى افتد» كدام يك از اين دو حالت زير است؟
اوّل: اگر به خاطر ازدواج نكردن مرتكب گناه شد، بعد از آن ازدواج بر او واجب مى شود.
دوّم: وقتى به خاطر ازدواج نكردن ميل شديدى به گناه پيدا كرد، قبل از ارتكاب گناه ازدواج بر او واجب مى شود.
ج) آيا اين حكم (هر كسى كه به خاطر ازدواج نكردن به گناه مى افتد واجب است ازدواج كند.) اعم از دائم و موقّت است، يا فقط منظور ازدواج دائم است؟
الف) شامل تمام اين گناهان مى شود. ب) منظور احتمال دوّم است.
ج) فرق نمى كند.
59- تحقیق و فکر کردن در مورد دختران
آيا تحقيق كردن در مورد دختران، يا فكر كردن در مورد آنها، و يا عاشق آنها بودن، اشكال دارد؟
عشقى كه آميخته به گناه نشود، و مقدّمه ازدواج باشد مانعى ندارد; ولى در جايى كه انسان قصد ازدواج ندارد نبايد تحقيق كند.
60- آشکار نکردن مشکل جسمی هنگام خواستگاری
اگر دختر يا پسر به هنگام خواستگارى داراى مشكلى از نظر جسمى باشد، و آن مشكل آشكار نباشد، آيا واجب است آن را به طرف مقابل بگويد؟
واجب نيست; ولى خلاف آن را نگويد. امّا اگر مشكل مهمّى باشد، گفتنش بهتر است.
61- سختگیری های والدین در مورد ازدواج
سختگيرى هاى بيش از حدّ برخى والدين در مورد مسائل مقدّماتى ازدواج (مهريّه و مانند آن) موجب محروم شدن جوانان از ازدوج مى شود، خواهشمند است بفرماييد عمل مذكور چه صورت دارد؟
سخت گيرى هاى بى مورد در امر مقدّس ازدواج جايز نيست; و چنانچه بر اثر اين سخت گيريها برخى از ازدواج محروم شوند، و خداى ناكرده مرتكب گناهى شوند، كسانى كه سخت گيرى كرده اند نيز در اين مورد مسؤولند.
62- فسخ نکاح با فوت یکی از زوجین
چرا مرد و زن بعد از فوت به يكديگر نامحرم مي شوند ؟يعني هنگامي كه يكي از آن دو مي ميرد ديگري نمي تواند به بدن او دست بزند ؟
1ـ دست زدن به بدن همسر اشکالی ندارد ولی تمام امور مربوط به ازدواج بعد از موت باقی نمی ماند زیرا مرگ باعث فسخ ازدواج و شروع عده است.
63- صیغه محرمیت برادری و خواهری
صيغه محرميّت بين زن و مرد نامحرم (صيغه برادرى و خواهرى) چگونه است؟
چيزى به نام صيغه برادرى و خواهرى نداريم. و صيغه محرميّت يا به وسيله ازدواج دائم، و يا ازدواج موقّت حاصل مى شود; (البتّه با شرايطش) و غير آن ممنوع است.
64- مخالفت والدین با ازدواج فرزندان
برادر بزرگتر از خودم عاشق دخترى است، ولى پدر و مادرم مانع از عشق او هستند. و دليل آنها اين است كه پدر آن دختر جزء اقوام يكى از قاتلين پسر عمّه ام مى باشد. آيا مطلب مذكور مانع ازدواج برادرم و آن دختر مى شود؟
اگر در فاميلى يك نفر مرتكب خطايى شود، تمام آن فاميل بد نمى شوند. اگر واقعاً خانواده آن دختر خانواده خوبى است، ازدواج با او مانعى ندارد.
65- منع حکومت از تزویج افراد غیر بالغ
آيا در صورت لزوم، حكومت اسلامى مى تواند مانع از تزويج افراد غير بالغ (كودكان مميّز يا غير مميّز) توسّط اوليا، يا قيّم آنها گردد؟
ما معتقديم در عصر و زمان ما تزويج صغير و صغيره به وسيله اوليا مطلقاً اشكال دارد; زيرا مطابق غبطه و مصلحت آنها نيست.
66- ازدواج دختران سادات با مردان غیر سادات
سادات در كشور پاكستان از احترام فوق العاده برخوردارند; حتّى سادات ناصالح; چون بزرگان سادات بوده اند كه غير سادات را با اسلام آشنا نمودند. لهذا غير سادات جايز نمى دانند كه دختران سادات را به عقد خود در آورند، و سادات هم بر اين باورند كه اين عمل اهانت به خانواده پيامبر صلوات الله عليهم مى باشد، و اين مطلب در نزد آنها به قدرى مهم است كه اگر كسى از آن تخلّف كند، بعضى جوانان، حتّى بزرگان، احساساتى شده و در چنين مواردى شوهر آن دختر را به قتل مى رسانند! همانطور كه چند ماه قبل، اين اقدام در لاهور انجام شد! و اين حادثه در روزنامه هاى پاكستان با تيتر بزرگ چاپ شد، و عموم مردم اين عمل را ستايش كردند. و شكّى نيست كه اگر سيّده با غير سيّد ازدواج كند، مفاسدى بر آن مترتّب است، و سبب بدنام نمودن مذهب شيعه و علماى مذهب هم مى شود. چون برادران اهل سنّت پاكستان در اين مسأله متّفق القول هستند، كه عقد سيّده با غير سيّد جايز نيست. لطفاً بفرماييد:1ـ اگر در ازدواج سيّده با غير سيّد، مفسده اى باشد، و موجب اختلافات خانوادگى و بدنامى مذهب و مكتب اهل بيت(عليهم السلام) شود، آيا در چنين موردى اين اقدام جايز است؟
2ـ در صورتى كه براى دختر سيّد، در فاميل خودش، يا ديگر خانواده هاى سادات كفوى موجود باشد، آيا آن دختر مى تواند با غير سيّد ازدواج كند، با اين كه جدّش راضى نيست، و پدرش فوت كرده است؟
ازدواج دختران سادات محترم با غير سادات ذاتاً اشكالى ندارد. و در زمان پيغمبر و ائمّه معصومين(عليهم السلام) زياد اتّفاق افتاده كه دختران سادات با غير سادات ازدواج كرده، و معصومين هم از آن نهى نكرده اند. ولى اگر واقعاً مفسده اجتماعى بر آن مترتّب شود، بايد از آن پرهيز نمود، و تدريجاً مردم را با اين حكم اسلامى آشنا كرد. و قتل نفس مسلمان از گناهان بسيار بزرگ است، و قصاص دارد.
67- ازدواج دختران هاشمیه با غیر هاشمی
حضرتعالى در استفتائات جديد جلد اوّل، سؤال 706 فرموده ايد كه عقد هاشميّه با غير هاشمى در صدر اسلام و در زمان ائمّه طاهرين(عليهم السلام) فراوان بوده است. لطفاً چند مورد آن را با ذكر مدرك مورد قبول مرقوم فرماييد.
يك نمونه روشن آن ازدواج زينب دختر عمّه پيامبر اسلام(صلى الله عليه وآله) با زيد بن حارثه مى باشد، كه در قرآن مجيد صريحاً آمده است. نمونه ديگر، ازدواج ضباعه نوه عبد المطلب با مقداد است كه در روايات آمده است. مخصوصاً در ذيل روايت تصريح شده كه پيامبر فرمود: «من اين كار را كردم تا مسأله ازدواج در ميان مردم توسعه يابد، و قيد و بندها بر چيده شود.»(1) بسيارى از مراجع عصر ما مانند آية الله خوئى و آية الله گلپايگانى كه از سادات بنى الزهرا هستند، نيز دختران خود را به غير سادات داده اند.
68- ازدواج اجباری دختر عمو با پسر عمو
در بين عشاير عرب خوزستان رسمى به نام «نهوه» وجود دارد (اجبار دختر عمو به ازدواج با پسر عمو يا ديگر نزديكان، و منع از ازدواج با ديگران،) چنين رسمى از نظر شرعى چه حكمى دارد؟
چنين رسمى برخلاف شرع است، و بايد از آن پرهيز كرد، مگر اين كه زوج و زوجه هر دو بدون اجبار رضايت دهند.
69- ازدواج دختر در مقابل خون بها
در بين عرب هاى خوزستان مرسوم است كه خانواده قاتل در عوض خون بها، به خانواده مقتول دختر مى دهند. چنين رسمى از نظر شرعى چه حكمى دارد؟
در صورتى كه ارباب دم بجاى گرفتن ديه به اين كار رضايت بدهند، و دختر و ولىّ دختر راضى به اين امر باشند اشكالى ندارد.
70- هدف اصلی ازدواج
آیا وظیفه زن مسلمان صرفا تمکین است؟ اگر چنین است، نگهداری از فرزندان، نظافت منزل، شستشوی ظروف و البسه، پخت و پز وظیفه کیست؟ تقسیم کاری که رسول الله (ص) بین دختر گرامی و داماد عزیزش انجام داد که کار بیرون منزل را به علی، و کار درون منزل را به زهرا واگذار کرد، به چه معنایی است؟ اگر فلسفه ازدواج فقط رفع شهوت است، آیا بهتر نیست مرد با هزینه ای کمتر از آوردن زن به خانه به عنوان موجودی پرخرج ، شهوتش را بیرون خانه به طریق شرعی (صیغه) رفع کند؟ اگر وظیفه زن صرفا تمکین است، چرا مرد مخارج عروسی، خورد و خوراک، لباس، وسایل رفاهی، پزشکی، درمانی، مهریه، شیر بها و مانند آن را بر گردن می گیرد؟ بهتر نیست مجرد و بی مسئولیت به کار و عبادت و زندگی خود بپردازد، نه دغدغه خاطری، نه دل بستگی، نه ترس از دست دادنی، نه جنگ اعصابی، و نه نگرانی های دیگر. لطفا نظرتان را به طور صریح در این زمینه بیان فرمایید:
هدف از ازدواج، همان گونه كه قرآن مى گويد، آن است كه زن و مرد در كنار يكديگر زندگى آرامى داشته باشند (لتسكنوا اليها) و اين هدف بدون زندگى مشترك حاصل نمى شود. و زندگى توأم با تجرّد موجب بدبختى وانواع مشكلات و بيمارى هاست، ولى زن نبايد به صورت برده مرد درآيد. و اگر كارهاى خانه را انجام مى دهد، بايد با ميل و رضايتش باشد. البتّه تقسيم كار بر اساس رضايت طرفين كار بسيار خوبى است.
71- هدف اصلی ازدواج
آیا وظیفه زن مسلمان صرفا تمکین است؟ اگر چنین است نگهداری از فرزندان، نظافت منزل، شستشوی ظروف و البسه، پخت و پز وظیفه کیست؟ تقسیم کاری که رسول الله (ص) بین دختر گرامی و داماد عزیزاش انجام داد که کار بیرون منزل را علی و کار درون منزل را به زهرا واگذار کرد، به چه معنایی است؟ اگر فلسفه ازدواج فقط رفع شهوت است آیا بهتر نیست مرد با هزینه ای کمتر و در بیرون از منزل به طریق شرعی (صیغه) رفع کند؟ اگر وظیفه زن صرفا تمکین است چرا مرد مخارج عروسی، خورد و خوارک، لباس، وسایل رفاهی، پزشکی، درمانی، مهریه، شیر بها و مانند آن را بر گردن می گیرد؟ بهتر نیست مجرد و بی مسئولیت به کار و عبادت و زندگی خود بپردازد؟ نه دغدغه خاطری، نه دل بستگی، نه ترس از دست دادنی، نه جنگ اعصابی و نه نگرانی های دیگر. لطفا نظرتان را به طور صریح در این زمینه بیان فرمایید:
هدف از ازدواج، همان گونه كه قرآن مى گويد، آن است كه زن و مرد در كنار يكديگر زندگى آرامى داشته باشند (لتسكنوا اليها) و اين هدف بدون زندگى مشترك حاصل نمى شود. و زندگى توأم با تجرّد موجب بدبختى وانواع مشكلات و بيمارى هاست، ولى زن نبايد به صورت برده مرد درآيد. و اگر كارهاى خانه را انجام مى دهد، بايد با ميل و رضايتش باشد. البتّه تقسيم كار بر اساس رضايت طرفين كار بسيار خوبى است.
72- واگذاری حق انتخاب محل سکونت به زوجه
در صورتى كه حقّ اختيار سكنى در قباله ثبتى كاملا به زوجه تفويض شده باشد، آيا اين حق علاوه بر شهر، شامل محل و منطقه محلّ سكونت نيز مى شود؟ با توجّه به اين كه زوج و زوجه هر دو اهل و ساكن يك شهر بوده، و در زمان عقد نيز قصد زندگى در همان شهر را داشته اند، پاسخ سؤال را مرقوم فرماييد.
معمولا هنگامى كه مى گويند اختيار سكنى با زن است، اشاره به شهر مى باشد، مگر اين كه عبارت قباله دلالت بر بيشتر از اين داشته باشد. و در صورت شك، تنها اختيار شهر با زوجه خواهد بود.
73- اجرة المثل کارهای زن در خانه شوهر
زنى حقّ الزّحمه و اجرة المثل كارهايى كه در ايّام زناشويى در منزل شوهرش انجام داده را مطالبه كرده، ولى شوهر ادّعا دارد كه همسرش كارها را به قصد تبرّع انجام داده است. در فرض مذكور قول كدام يك مقدّم، و بيّنه بر عهده چه كسى است؟
در محيط هايى كه عرف و عادت بر آن است كه زن به قصد تبرّع اين كارها را انجام مى دهد، ادّعاى زن برخلاف آن مسموع نيست. مگر اين كه ثابت كند به شوهرش اعلام كرده قصد تبرّع ندارد، و شوهرش نيز پذيرفته باشد.
74- مطالبه اجرت کارهای انجام شده در منزل شوهر
همسر سابقم بعد از چندين سال زندگى و على رغم دريافت نفقه، به عناوين مختلف، موجبات اذيّت و آزار بنده را فراهم مى نمود، و خودش نيز تقاضاى طلاق خلع كرد. بعد از جارى شدن طلاق، كلّيّه حقوق خود را از بنده دريافت نمود، و طلاهايى را كه براى ايشان خريده بودم، به يغما برد، (اكنون در حدود دو ميليون تومان ارزش دارد،) و بنده را از خانه بيرون و مدّت دو سال و اندى خانه بنده را غصب نموده است. ايشان ملتزم به دين مقدّس اسلام نبوده، و بدون اجازه از خانه خارج شده، و از اداى وظايف خانوادگى شانه خالى مى كرده، و اكنون اجرت المثل چندين ساله را از بنده مطالبه مى نمايند. آيا اجرة المثل به ايشان تعلّق مى گيرد؟
زن به غير از نفقه و مهريّه، حقّ ديگرى به نام اجرة المثل ندارد. مگر اين كه از اوّل ازدواج شرط كند كه كارهاى منزل را مجّانى انجام نمى دهد. و در صورتى كه چنين شرطى نكرده و عادت، و رسم محيط هم تبرّع در اين امور است، حقّى ندارد.
75- قرار دادن شروط ضمن عقد در عقدنامه
در سالهاي اخير نظريه اي در حقوق خانواده مطرح و طرفداران زيادي نيز پيدا كرده است و آن قرار دادن شروط ضمن عقد در نكاحنامه (شرط وكالت مطلق در طلاق،حق اشتغال،حق ادامه تحصيل،حق حضانت،خروج ازكشور بدون اذن شوهر، اشتراك در اموال و ..) و تعيين مهريه هاي نمادين و در همان حد مهر السنه هست حال اين وضعيت با شرع اسلام و كليت دين مبين اسلام در تنافي است يا خير ؟با تشكر
قراردادن شرط وکالت در طلاق مانعی ندارد و همچنین مهرالسنه و امثال آن مشروط بر اینکه مهرالسنه را از ابهام بیرون آورند ولی شرط شرکت در اموال با وجود ابهامی که دارد خالی از اشکال نیست.
76- ملاک قمر در عقرب بودن ماه
با توجه با اینکه جاری کردن عقد در زمانی که قمر در عقرب است سوالی داشتمملاک قمر در عقرب برج عقرب ( هشتمین برج فلکی ) است یا واقع شدن ماه در صورت فلکی عقرب؟
توضیح:
منجمین منطقه البروج را که یک دور کامل است به 360 درجه تقسیم می کنند و هر 30 درجه را یک برج می نامند که از برج \" حَمَل \" شروع می شود و به برج\" حوت \" ختم می شود و مجموعا 12 برج (360=12*30) داریم.
در حدود 2000 سال پیش صورتهای فلکی در آسمان مطابق با این برجهای 30 درجه ای بوده ولی با توجه به حرکت مخروطی شکل زمین، الان صورت های فلکی یک برج جلو آمده اند و برج اول که مطابق فروردین است و به نام \" حَمَل \" نامگذاری شده است در واقع الان حاوی صورت فلکی حوت است و البته منجمین هم از این واقعه در مورد ماه به \" تقدیم قمر\" یاد می کنند. نکته اینجاست که در تقویمهای نجومی ملاک را همان برج ها قرار داده اند و وقتی ماه در صورت فلکی میزان است آنرا قمر در عقرب حساب کرده اند و وقتی ماه در صورت فلکی عقرب است قمر را در قوس به حساب می آورند.
و البته در بین منجمین هم اختلاف هست.
حال دوباره سوال را مطرح می کنم :
ملاک قمر در عقرب کدامیک ازدو صورت زیر است؟
الف - قمر در برج عقرب ( هشتمین برج فلکی که الان حاوی صورت فلکی میزان است) باشد. و یا اینکه
ب - قمر در صورت فلکی عقرب ( که در برج نهم فلکی است) باشد.
منظور واقع شدن ماه در صورت فلکی عقرب است.
77- احکام وطی به شبهه
لطفاً در مورد وطى به شبهه به سؤالات زير پاسخ دهيد: الف) آيا در تحقّق شبهه، وجود ظنّ معتبر به استحقاق وطى شرط است؟ يا هر گونه ظنّى براى تحقّق شبهه كفايت مى كند؟ يا اصلا ظن لازم نيست، و احتمال استحقاق وطى كافى است؟
ب) آيا حليّت وطى شرط تحقّق شبهه مى باشد، يا با حرمت وطى نيز شبهه محقّق مى شود؟
ج) آيا در مورد فرد جاهل قاصر و مقصّر نسبت به مقدار عدّه و حكم آن، شبهه تحقّق مى يابد؟
د) آيا واطى به شبهه صاحب فراش محسوب مى شود، يا تنها مؤاخذه نمى شود؟
هـ) آيا وطى نائم و مجنون و مكرَه، و نيز وطى ناشى از نكاح فاسد، وطى به شبهه محسوب مى گردد؟
الف) احتمال كافى نيست; و ظن اگر سبب شود كه او خود را مستحق بداند كفايت مى كند.ب) شبهه آن است كه انسان آن وطى را براى خود مجاز بداند; هر چند بر اثر عوارض آن را حرام ببيند. مثلا تصوّر كند كه ازدواج شرعى واقع شده، ولى در ماه رمضان يا در زمان عادت با همسر خود نزديكى كند. اين هم مصداق وطى به شبهه است.
ج) در صورتى كه باور كند آن وطى براى او حلال است، حكم وطى به شبهه جارى است.
د) واطى به شبهه صاحب فراش نيست. و اگر آن زن شوهرى داشته باشد، فرزند به شوهر ملحق مى شود.
ه) هيچ كدام وطى به شبهه نيست، هر چند تكليف از چنين اشخاصى برداشته شده است. ولى در نكاح فاسد، اگر خيال مى كرده نكاح صحيح است، وطى به شبهه محسوب مى شود.
78- ازدواج دختر و پسری که تالاسمی دارند
اگر دو نفر که قصد ازدواج دارند بعد از آزمایش خون متوجه شوند که هر دو نفر دچار تالاسمی مینور هستند ودر صورت ازدواج با احتمال 25 درصد فرزند آنها دچار تالاسمی ماژور خواهدشدو امکان تشخیص در سه ماهگی و امکان سقط جنین، اولا آیا ازدواج جایز است و دوما آیا سقط جنین جایز است؟
احتیاط آن است که آنها با هم ازدواج نکنند ولی اگر ازدواج کردند سقط جنین جایز نیست.
79- عدم اولویت شوهر بر سایر اقارب در قیومیت
آيا شوهر دائمى در رابطه با قيمومت زوجه خود كه دچار جنون ادوارى، يا دائم شده، نسبت به پدر، جدّ پدرى، مادر، و ساير اقارب زوجه، اولويّت دارد؟
اولويّتى ندارد.
80- پاسخ به شبهاتی در رابطه با اختلاف حقوق زن و مرد
آيا دين مقياس عدالت است، يا عدالت مقياس دين؟ به بيان ديگر، آيا دين به هر چه كه عدالت باشد امر مى كند، يا هر چه كه دين به آن امر كند، عدالت است؟و به بيان فنّى، آيا عدالت در سلسله علل احكام است، يا در سلسله معاليل آن؟
توضيح بيشتر اين كه: آيا انسانها، مصاديق بارز ظلم و عدالت را از طريق شريعت مى شناسند، يا عدالت و ظلم براى همه روشن است، و توصيه هاى دين ارشاد به حكم عقل است؟
مستحضريد شيعه نيز مثل معتزله معتقد است كه عدالت، مقياس دين است، و اشاعره دين را مقياس عدالت مى دانند. حال سؤال اين است كه اگر شيعه عدالت را مقياس دين مى داند، چرا در استنتاجات فقهى به احكامى مى رسد كه هر عُرفى آن را مصداق بيّن ظلم مى داند. بعضى از احكام نكاح چنين است; توجّه فرماييد:
1ـ اجماعى است كه طلاق به دست مرد است، و مرد مى تواند هرگاه كه اراده كند زنش را طلاق بدهد، هر چند هيچ عذر موجّهى نداشته باشد! طلاق غيابى و بدون هيچ عذر موجّه، در هر عرفى ظلم محسوب مى شود.
2ـ در بحث عيوب زوجين مى گويند: «اگر مرد بعد از عقد بفهمد زنش كور يا شل است، خوره يا برص دارد، مى تواند عقد را فسخ كند. ولى اگر زن بعد از عقد بفهمد كه شوهرش يكى از اين عيوب را دارد حق فسخ ندارد; بايد بسوزد و بسازد!»
3ـ مرد هر وقت تمايل داشته باشد زن بايد خود را در اختيار او قرار دهد; حتّى اگر وسط نماز باشد. ولى زن فقط سالى سه مرتبه حقّ آميزش دارد، آن هم چنان كوتاه و مختصر كه مجال بيان آن نيست!
4ـ اگر مرد در شب عروسى همسرش را ترك كند و مسافرت برود، و بعد از ده سال برگردد (در صورتى كه نفقه داده باشد،) زن حق اعتراض ندارد!
چگونه مى توان با حفظ مبناى كلامى شيعه، اين قبيل احكام را پذيرفت؟ آيا مى گوييد همه عقلا اشتباه مى كنند كه مى گويند طلاقِ مبنى بر هوس و بدون عذر موجّه ظلم است؟ همه عقلا كه براى زن نيز (در شرايط تدليس مرد در موارد فوق) حق فسخ قائلند اشتباه مى كنند؟
بدون شك فقه شيعه بر اساس ادّله اربعه بنا نهاده شده، كه يكى از آنها دليل عقل است. منتها عقل بايد قطعى و جامع جميع جهات باشد، و در مثالهايى كه ذكر كرده ايد متأسّفانه اشتباهات فقهيّه متعدّدى وجود دارد. مثلا بند چهارم كه نوشته ايد: «اگر مرد در شب عروسى همسرش را ترك كند و ده سال برنگردد...» اين مسأله از نظر موازين فقهى درست نيست. چنانچه زوجه در عُسر و حرج بيفتد، و لو بعد از شش ماه بوده باشد، ما اجازه طلاق را مى دهيم. و تاكنون چه بسيار زنانى كه شوهرشان آنها را رها كرده، و از طريق همين فتوا آزادى خود را يافته اند.و در مورد بند سوّم، اوّلا مرد نمى تواند در شرايط غير متعارف مانند وسط نماز يا مواردى از اين قبيل، از زن تقاضاى تمكين كند، بلكه طبق عرف و عادت بايد انجام شود. و ثانياً در مورد زن نيز در صورتى كه ترك آميزش براى او خطر انحراف جنسى داشته باشد، يا مشكل مهمّى ايجاد كند، هرگز انتظار چهار ماه كشيده نمى شود.
و در بند دوّم، در صورتى كه توافق طرفين به صورت شرط ضمن العقد، يا شرط مبنىٌ عليه العقد، بر سلامت بوده باشد، هر عيبى سبب حقّ فسخ مى شود.
باقى مى ماند بند اوّل، هم اكنون در بسيارى از جوامع بشرى زن و مرد حق طلاق را دارند، و مى توانند بدون عذر موجّهى از هم جدا شوند. اگر در مورد زن ظلم محسوب مى شود، در مورد مرد هم ظلم به شمار مى آيد. بنابراين ظلم طرفين را در ميان عقلا بايد پذيرا باشيد. از آن گذشته، همان گونه كه در دادگاه هاى امروز
هم ديده مى شود، مى توان جلوى طلاقهاى هوس آلود را گرفت. به علاوه با توجّه به اين كه مرد به هنگام طلاق متحمّل خسارات زيادى مى شود فرضى كه شما كرده ايد يك فرض غير واقعى است كه مرد بدون هيچ عذرى دست به طلاق بزند، حتماً عذرى دارد; البتّه آنچه در بالا گفتيم اجمال مسأله است.
81- تاسیس موسسه همسر یابی
اينجانب در نظر دارم موسّسه اى «فرهنگى، اجتماعى» در خصوص همسر يابى جوانانى كه به سنّ ازدواج رسيده اند، تأسيس نمايم. و با توجّه به شرايط، موقعيّت و سنّ و سال متقاضيان ازدواج، همسر مورد علاقه و مطلوبشان را به آنها معرّفى نموده، و به اين وسيله به جامعه و مردم خدمت كنم. همان طور كه مستحضريد اخيراً آمارهاى صادره از مراجع ذى صلاح، بيانگر افزايش طلاق در سنوات اوّل ازدواج است. و بدون هيچ گونه شك و ترديدى، عدم شناخت زوجهاى جوان از يكديگر، و تن دادن به ازدواجهاى ناآگاهانه و ناخواسته، سبب شكست و ناكامى جوانان گرديده، و ادامه اين روند سبب ورود ضرر و زيان هاى جبران ناپذيرى به بنيانهاى فرهنگى، اجتماعى و خانوادگى خواهد شد. آيا تأسيس چنين موسّساتى از نظر شرع انور اسلام جايز است؟
تا آن جا كه اطّلاع داريم تاكنون افراد يا گروههاى متعدّدى اقدام به اين كار كرده اند. بعضى موفّق بوده، و بعضى با مشكلات مواجه شده اند، ولى به هر حال اگر اين كار زير نظر افراد مطمئن، و با رعايت تمام شؤونات اسلامى، و اخذ مجوّز از مقامات ذى صلاح صورت گيرد، كار خوبى است، و ممكن است جلوى بسيارى از مشكلات ازدواجها را بگيرد. امّا با توجّه به ظرافت و حساسيّت هاى مسأله، نياز به برنامه ريزى دقيق دارد.
82- شک در صحت اعمال حج تمتع در کودکی
بچه ای قبل از سن تکلیف همراه پدر و مادر خود اعزام به حج تمتع شد و بخاطر کودک بودن بعضی از مراسم واجب حج را بجا نیاورد، یا در خواب بوده است. الان که به سن بلوغ رسیده و قصد ازدواج دارد شبهه شده است که ایشان باید قبل از ازدواج به حج رود و مناسک حج تمتع را دوباره بجا آورد در غیر این صورت زن بر او حرام است. آیا چنین موضوعی از نظر شرعی درست است یا خیر؟
اگر اعمال خود را زیر نظر والدین خود انجام داده و الان دقیقا نمی داند چگونه انجام داده است حمل به صحت کند.
83- ازدواج زانی با زانیه
اگر مرد و زني باهم زناي (محصنه يا غير محصنه) کردند و بعد از مدتي زن طلاق گرفت، آيا بعد از گذراندن عده مرد ميتواند او را به عقد خود در آورد؟
اشکالی ندارد ولی اگر زن شوهر دار بوده احتیاط آن است که با او ازدواج نکند.
84- مصرف هزینه برای مخارج ازدواج فرزند
کسي که استطاعت مالي براي حج دارد و پسرش به سن ازدواج رسيده باشد گرفتن زن براي پسرش واجب است يا رفتن به حج؟
اگر آن چه را دارد خرج ازدواج پسر کند حج از او ساقط است.
85- همسن بودن دختر و پسر در ازدواج
بزرگتر بودن پسر نسبت به دختر در امر ازدواج چه تاثيري دارد؟ اگر دختر و پسر همسن باشند يادختر چند روزي بزرگتر از پسر باشد آيا از نظر شرعي ايرادي دارد؟ مگر اصل بلوغ فكري نيست؟
از نظر شرعی اشکالی ندارد.
86- مطالبه هدایای دوران نامزدی
داماد قبل از عروسى براى خانم خود مقدار قابل توجّهى وسايل زينتى از قبيل طلا و غيره به عنوان هديه گرفته است به فرض اين كه دختر حاضر به عروسى نشود آيا داماد حّق مطالبه آن وسايل زينتى را دارد و آيا استفاده دختر بعد از اطّلاع از عدم رضايت داماد از آن زينت آلات جايز است؟
حق دارد، و تصرّف در آن از سوى دختر در فرض مسأله جايز نيست.
87- کفایت دخول در محلل
در بحث محلّل، صرف دخول كفايت مى كند يا هر دو بايد ارضا شوند؟
دخول كافى است.
88- ازدواج زنی که شوهرش مفقود شده
زنى كه معلوم نيست همسرش در فلان حادثه كشته يا مفقود شده است و مدّت چهارسال است كه خبرى از او نيست، آيا مى تواند با شخص ديگرى ازدواج كند؟
نمى تواند با مرد ديگرى ازدواج كند، مگر اين كه يقين به فوت او پيدا كند يا مراجعه به حاكم شرع كرده تا او دستور تحقيق درباره شخص مورد نظر را صادر نمايد و پس از طىّ مراحل شرعى او را طلاق دهد.
89- حکم زنی که شوهرش مفقود شده است
وظيفه زنى كه شوهرش مفقود شده چيست و در اين مدّت نفقه او از كجا تأمين مى شود؟
زنى كه شوهرش مفقود شده است چند حالت دارد:الف)اگر صبر كند تا خبرى آيد مانعى ندارد و بايد نفقه او را از مال شوهرش داد.
ب) اگر انفاق كننده اى از ولى يا غير او باشد بايد صبر كند، مگر اين كه عسر و حرج شديد و ضرر مهمّى حاصل شود كه حاكم شرع مى تواند او را طلاق دهد.
ج) در غير اين دو صورت، رفع امر به حاكم شرع مى كند و او به مدّت 4 سال از اطراف محلّ فقدان وى تحقيق مى كند، اگر خبرى نشد نخست به ولىّ او پيشنهاد طلاق مى كند و اگر او طلاق نداد خودش طلاق مى دهد سپس عدّه وفات نگه مى دارد (هر چند كفايت عدّه طلاق رجعى نيز قوى است امّا احتياط مهماامكن ترك نشود) و بعد شوهر مى كند. اگر شوهر اوّل مادام كه در عدّه است مراجعه كرد اولى است و اگر بعد از عدّه ـ حتى قبل از ازدواج مجدّد ـ شوهر اوّل بيايد طلاق نافذ است و تنها با رضايت طرفين و عقد جديد امكان بازگشت است.
90- انجام کارهای منزل پدری بدون اذن شوهر
من یک زن هستم، به منزل پدرم میروم و درمنزل پدرم کارهای منزل آنان را انجام می دهم، شوهرم با کار کردن درمنزل پدرم مخالف است و میگوید چون من راضی نیستم اعمال واجبی که سایر افراد خانواده انجام می دهند شرعا اشکال دارد. آیا کار من اشکال شرعی دارد؟
اشکالی ندارد. زنان در چند مورد بدون اجازه شوهر مى توانند از منزل خارج شوند: در مورد انجام واجبات (مانند حج واجب و صله رحم نسبت به پدر و مادر و برادر و خواهر و امثال آن به مقدار لازم) و فراگرفتن احكام اسلام مثل اينكه به مسجد برود تا در آنجا احكام اسلامى را بشنود، و در مورد تهيه اجناس ضرورى و لوازم منزل در صورتى كه همسرش يا شخص ديگرى براى او انجام ندهد، و نيز براى رأى دادن در انتخابات و يا شركت در راهپيمايى هاى ضرورى، و همچنين در مورد مراجعه به طبيب.
91- اختلاف زوج و زوجه مجنون در وقوع نزدیکی
در صورتی که عقد نکاح به علت جنون زوجه فسخ شود و زوجه از بدو ازدواج تا هم اكنون از تمكين و انجام وظائف زناشوئی استنكاف نموده و از مراجعت به منزل زوج خوداري كرده و ناشزه بوده (طبق حکم قطعی دادگاه) و از طرفی زوجه ادعای وقوع نزديكي با زوج را بنمايد و زوج به كل منکر آن شود (طبق اظهار پزشك پرده بكارت زوجه از نوع حلقوي ميباشد)،ارشاد فرماپيد آیا زوج میتواند با انجام سوگند،عدم نزدیکی با زوجه را در دادگاه ثابت نماید؟زوج چگونه ثابت کند با زوجه نزدیکی نکرده است؟ در اين شرايط و بعد از صدور حکم فسخ نکاح به دليل جنون زوجه،تکليف مهريه چگونه است؟
در صورتیکه زوج و زوجه با هم در خلوت زندگی کرده باشند ادعای زوجه بر دخول پذیرفته می شود و در اینصورت مهریه مطابق آنچه در عقدنامه آمده باید پرداخت شود مگر اینکه ثابت شود تدلیسی از سوی زوجه و بستگانش انجام گرفته است به این معنی که گفته باشند زوجه از هر نظر سالم است.
92- وظیفه شوهر در قبال بی حجابی همسر
همسر اينجانب معتقد به رعايت حجاب نيست بطوريکه در محافل و مجالس حجاب خود را رعايت نميکند، به صحبت ها و درخواست هاي من هم هيچ توجهي نمي کند، با توجه به اينکه در خانواده ما بيشتر خانم ها بي حجاب هستند همين خود مزيد بر علت شده که همسرم نيز از رعايت حجاب امتناع نمايد. آيا گناه عدم رعايت حجاب از جانب ايشان متوجه من هم هست؟ وظيفه اينجانب در قبال ايشان چيست ؟
با زبان خوش و لحن ملایم ایشان را امر به معروف و نهی از منکر نمایید و بگویید حفظ حجاب از ضروریات دین است و زنی که حجاب خود را رعایت نکند به عذاب خداوند گرفتار می شود. امید است موثر واقع شود و در اینصورت گناهی بر عهده شما نیست.
93- حدّ دیدن بدن دختر به قصد ازدواج
آیا پسر به قصد ازدواج می تواند به تمام بدن دختر مورد نظرش نگاه کند؟ از روی پیراهن نازک بدن نماچطور؟
به مقداری که در اینگونه موارد معمول است مانعی ندارد.
94- تقابل امر شوهر با امر ولی فقیه
اگر امر شوهر در تقابل با امر ولي فقيه قرار بگيرد اطاعت از کدامیک لازم است؟
در مسئله مربوط به حکومت باید از ولی فقیه پیروی شود. 